మన ఉనికికి మూలం ప్రకృతి, సకల చరాచర ప్రాణులకు జన్మనిచ్చింది ప్రకృతి. ఆ ప్రకృతి సంపూర్ణ ఆరాధనే బతుకమ్మ పండుగ వేడుక. ఈ పండుగ ఒక ఉత్సాహం, ఉల్లాసమే కాదు సంఘ జీవన తాత్వికతకు నిదర్శనం. మానవ సంబంధాల్లేని స్నేహ మాధుర్యాలకు ప్రతీక. అన్నింటినీ మించి ”బతుకు”ను నిర్వచించే నిలువెత్తు జీవధనం! మానవాళి మనుగడకు దీవెనలతో శాసించే ప్రేమగుణం!
ఇందులోని కథలన్నీ దాదాపు వాస్తవిక సంఘటనల ఆధార ఇతివృత్తాలతో రచింపబడ్డప్పటికీ రచయిత్రి భండారు విజయ గారు ఈ కథనంలో ఎక్కడా వినిపించరు, కనిపించరు. కానీ, ఆ వాస్తవ ఘటనల తాలూకు గాఢతను, ముద్రలను మనపై వేస్తూ భారమైన, ఛిద్రమైన, వేదనాభరితమైన మన హృదయాలపై తాను ఎంచుకొన్న లక్ష్యాలను ఆవిష్కరింపచేస్తూ అప్రతిహతంగా విజయ పథంలో సాగిపోతూ ఉంటారు. వేదనతో భారమైన, జుగుప్సతో నిండిపోయిన, శకలాలుగా విరిగిపడిన హృదయ శిథిలాలపై సాధించిన ఆశావహ భవిష్యత్ చిత్రణ గావిస్తూ పోతుంటారు.
పరిచయం:
యువ జనం ఈ నాటి సృజన కారులు, అన్వేషకులు, నిర్మాతలు, నాయకులు. స్వాతంత్య్రపు 74వ సంవత్సరంలోకి ప్రవేశిస్తున్న భారతదేశం 29 సం||రాల సగటు వయస్సు ప్రపంచంలో యువ జనాభాకు ఆవాసంగా ఉన్న దేశాల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. మొత్తం జనాభాలో యువత 28%గా ఉండి ఆర్థికాభివృద్ధి పెంపుదలకు అవసరమైన శక్తిని ఇచ్చే జనభాగం కలిగి ఉంది. అలాగే ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా 24.3 కోట్ల మంది కౌమార వయస్కులను కలిగిన దేశం మనది. భవిష్యత్తు పౌరులుగా ఎదిగేందుకు ఈ పెద్ద సమూహానికి అవసరమైన మద్దతును ఇచ్చి బలం చేకూర్చడానికి సృజనాత్మకంగా ఆలోచించాల్సిన అవసరం ఉంది. అయితే అభివృద్ధి గణాంకాలు గత దశాబ్దంలో మందగించడం, సేవారంగం తక్కువ వేతనం నైపుణ్యం లేని ఉపాధి వైపుగా విస్తరించడం మనం గమనిస్తున్నాం. నాణ్యమయిన విద్యా అవకాశాలు కొరవడడం, వృత్తి నైపుణ్యాలు, అభివృద్ధి పథకాలు సరిపడేంతగా లేకపోవడం అనేవి యువజనం గౌరవప్రదమైన ఉపాధి, సంక్షేమం పొందగలగడంపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
సంక్షిప్త పరిచయం: దేశ, రాష్ట్ర చట్టాల రక్షణ లేకుండా ఇళ్ళల్లో మూసి ఉన్న తలుపుల వెనుక కనబడకుండా చాకిరీ చేస్తూ ఉండే తరగతి శ్రామికులు పనివారలు. కుటుంబంలో స్త్రీలు చేసే చాకిరీకి, ఇంటి పనికి సామాజికంగా విలువలేని తనాన్ని ప్రతిబింబిస్తూ ఈ పనివారు చేసే పనులు ”శ్రమ”గా గుర్తింపబడవు. నిజానికి 90% ఇంటి వనివారు స్త్రీలే. ఆసియాలో స్త్రీలకు ఇది సాధారణంగా లభించే వృత్తి. ఈ ప్రాంతంలో ఇంటిపని మొత్తంగా స్త్రీలకు లభించే ఉపాధిలో మూడో వంతుగా ఉంది.
లలిత గారు నాకు దాదాపు రెండు దశాబ్దాలుగా తెలుసు. అల్లాడి ఉమ, ఎం.శ్రీధర్ వాళ్ళ ఇంట్లో చూశాను. చాలా నెమ్మదస్తురాలు. ఒద్దికగా మాట్లాడే మనిషి. మృదు స్వభావి, స్నేహశీలి. ఆమె గురించి నాకు ఇంతే తెలుసు. ఉమ, శ్రీధర్లతో సాహిత్య చర్చలు చేసేటప్పుడు, ఉమ వాళ్ళ నాన్నగారు, వాళ్ళ దూరపు బంధువు ఒకామె ఉన్న రోజుల్లో… లలిత గారు వంటింట్లో నుంచి ఓ కప్పు కాఫీతో పాటు చిరునవ్వుని కూడా అందించి ఇచ్చేవారు. అది లలిత గారితో మా తొలినాటి పరిచయం.
(గత సంచిక తరువాయి…)
ఆంధ్ర మహిళ
ఆంధ్ర మహిళ అనే పదబంధం వినిపించగానే దుర్గాబాయి వ్యక్తిత్వం దాని సమానార్థకంగా స్ఫురిస్తుంది. అట్లానే దుర్గాబాయి పేరు వినబడగానే ఆంధ్ర మహిళా సభ కళ్ళముందు రూపు కడుతుంది. ఈ మూర్తులకు అంతటి అవినాభావ సంబంధం ఉంది. 1938లోనే ఆంధ్ర మహిళా సభకు అంకురార్పణ జరిగిందనుకోవాలి. 1937లో మద్రాసు అసెంబ్లీకి బులుసు సాంబమూర్తిగారు స్పీకరుగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైన తర్వాత దుర్గాబాయి కుటుంబం మద్రాసు చేరింది. దుర్గాబాయి తమ్ముడు నారాయణరావు సాంబమూర్తిగారి వ్యక్తిగత సహాయక కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. అప్పుడు దుర్గాబాయి ఇంకా వాల్తేరులో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో రాజనీతి శాస్త్రంలో ఆనర్సు చదువుతోంది. వేసవి కాలపు సెలవులలో ఆమె మద్రాసు వచ్చి కుటుంబంతో గడిపేది. అప్పుడు వాళ్ళు 14, ద్వారకా, మైలాపూరులో ఉండేవారు. దుర్గాబాయమ్మ తల్లిగారు కృష్ణవేణమ్మ గారు ఏనాడూ నిర్వ్యాపారంగా కాలాన్ని గడిపే వ్యక్తి కాదు. ఇరుగు పొరుగు మహిళలూ, వాళ్ళ పిల్లలూ ఆమె చుట్టూ చేరేవారు. ఆమె అక్కడ సేవా సదన్ స్కూల్లో టీచర్గా కూడా పనిచేసేవారు. ఆమె ఇంటి దగ్గర తీరిక వేళల్లో పిల్లలకు పాటలు, పద్యాలు, హిందీ పాఠాలు, నాటక ప్రదర్శనలు, రంగవల్లులు తీర్చడాలు నేర్పుతుండేవారు. అట్లా 14, ద్వారకా, మైలాపూర్లో కృష్ణవేణమ్మగారు ఒక మహిళా సమితిని ఏర్పరచిన మూడు నెలల్లో 30 మంది దాకా సభ్యులు చేరారు. ‘లిటిల్ లేడీస్ ఆఫ్ బృందావన్ కాలనీ’ అని మురిపమైన పేరు సంపాదించుకొన్నదా సమితి.
ఇంకో ఘటన
ఉత్తర ప్రదేశ్లో
తెలంగాణ రాజధాని భాగ్యనగర్లో
జరిగిన దిశారెడ్డి గాయం పచ్చితనం
ఇంకా ఆరనేలేదు
పనిదానిపై అత్యాచారం… హత్య
ఓ అమ్మాయీ…
పుట్టాక మెత్తటి పక్క మీద నిద్రపుచ్చగలిగే బ్రతుకుల కన్నా
ఒక్క చుక్క పాలు ఇవ్వలేని ఎండిన గుండెలున్న
పొద్దన్నా పొడవనీరు
కొత్తబిచ్చగాళ్ళు
సొల్లువాగుళ్ళకు సిద్ధమై
బయల్దేరుతారు ప్రబుద్ధులు
రాలిపోతున్న తాళపత్రాల్లోంచి
ముందుగా ఈ పుస్తకాన్ని నేను సమీక్షకు ఎంచుకోవడానికి కారణం ఇందులోని కథను మనుషులకు కూడా అప్లై చేసుకుని ఆలోచిస్తే కష్టాలు ఎదురైనప్పుడు యుక్తితో సమస్యల నుండి బయటపడాలి అంతే తప్ప నీరుకారి పోకూడదు అనే భావన.
భూమిక ఎడిటర్ గార్కి ,
అమ్మ నాకు post women భూమికను తెచ్చి ఇస్తుంది. ఎప్పుడైనా బుద్ది పుట్టి ఇతనికి వచ్చే భూమికలో ఏమి ఉంటుంది అని చూస్తే నేను తల ఎత్తుకునేలా భూమిక తీర్చి దిద్దుతున్న తల్లులందరికి ఏమిచ్చి ఈ ఋణాన్ని తీర్చుకోవాలి అని ఆలోచిస్తుంటే నిజంగా ఏదో ఒక రచన చేయాలి అబ్బా రోజు రోజు వీడి సుత్తి భరించలేకపోతున్నామే అనుకునేలా కాకుండా నిజాయితీతో వ్రాయాలని ప్రయత్నిస్తూ !
నా చిన్నతనంలో నేనెప్పుడూ అనుకునేదాన్ని మా ఇంట్లో ఆడవాళ్ళెవరూ పొలానికి ఎందుకెళ్ళరని. మా అమ్మగాని, పిన్నమ్మ, పెద్దమ్మలు కానీ ఎప్పుడూ పొలానికెళ్ళినట్లు నేను చూడలేదు. మా తాతకి బోలెడంత పొలముండేది. మా నాన్న మాత్రం ఎప్పుడూ పొలంలోనే
ఆమె లేని దారి లేదు
ఆమె నాట్లేసి కలుపు తీసి
కోతకోసి కుప్పలేసి
అంట్లు కడిగి దొడ్లు కడిగి
పిల్లా జెల్లా
ముసలీ ముతకా
చీకటిపడింది. ఇల్లంతా నిశ్శబ్దంగా ఉంది. రాణి కాలేజి నుంచి ఇంకా రాలేదని ఎదురు చూస్తూ ఇంట్లోకి బైటకి తిరుగుతోంది శారద. క్యాంప్కి వెళ్ళిన భర్త రావడానికి రెండు రోజులు పడుతుంది. ఈలోగా రాణితో మాట్లా డాలని నిర్ణయించుకుంది. నిన్న మధ్యాహ్నం రాధిక వచ్చినప్పుడు మాటల్లో మాటగా అన్నా, ప్రత్యేకించి అది చెప్పడానికే వచ్చిందని తర్వాత అర్థమయింది. అప్పట్నుంచి మనసు మనసులో లేదు. ఆందోళన పడుతూనే ఉంది. కూతుర్ని చూస్తుంటే భయమేస్తోంది. ఎందుకంటే రాణి చాలా తెలివైన పిల్ల. ఏదైనా ఆలోచించి నిర్ణయించుకుంటుంది. ఏది ఏమైనా తన నిర్ణయానికి కట్టుబడి ఉంటుంది. ఆ విషయానికి అందరూ మెచ్చుకుంటారు. ఇప్పుడు రాధిక చెప్పిన విషయం మాత్రం మింగుడు పడట్లేదు.
సంక్షిప్త పరిచయం:
ప్రపంచంలో గాని, దేశంలో గాని, స్థానికంగా గాని స్త్రీల రాజకీయ భాగస్వామ్యం, నాయకత్వం ఎక్కడా తగినంతగా లేదు. ఓటర్లుగా, ఎన్నికయిన కార్యాలయాల్లో, ప్రఖ్యాత అధికార యంత్రాంగంలో ప్రైవేటు రంగంలో లేదా విద్యావ్యవస్థలో స్త్రీల ప్రాతినిధ్యం సరిపడినంత లేదు. ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనలో పాల్గొనేందుకు సమాన హక్కులున్నా, నాయకులుగా మార్పుకి సాధకులుగా వారి సామర్ధ్యాన్ని స్త్రీలు నిరూపించుకున్నాక కూడా పరిస్థితి ఇలాగే ఉంది.
