ప్రపంచవ్యాప్తంగా మనుషులు ఇలా ఎవరికి వాళ్ళు వేసే అరెస్ట్లో ఉండాల్సి వస్తుందనీ, కలుగుల్లోని ఎలుకల్లా ఉండాల్సి వస్తుందనీ, కలుగుల్లోని ఎలుకల్లా వీధుల్లోకి తొంగి తొంగి చూస్తుంటారనీ, అవసరమైతే ముసుగు దొంగల్లా బయటికి రావలసి ఉంటుందనీ కలలో కూడా ఊహించలేదు. ఊళ్ళకు ఊళ్ళు, దేశాలకు దేశాలు ఇలా ఒకదాని కొకటి సంబంధం లేకుండా మూసివేయడాన్ని లాక్డౌన్ అరటారని తొలిసారి తెలుసుకున్నాం.
మనమెవరమూ అన్న మౌలికమైన ప్రశ్న ఉదయించిన కాలం ఇది. ఇప్పుడు బతుకుకే తాళాలు వేసుకునే పరిస్థితి. కనబడకుండా ఇంతటి విధ్వంసాన్ని కరోనా వైరస్ సష్టించింది. కరోనా ఎక్కడుందో తెలియదు. పక్కనుందో తెలియదు. మనలోనే ఉందో తెలియదు. అదిప్పుడు ప్రపంచాన్ని శాసించే స్థితిలో మాత్రం ఉంది. వందలాది మంది రాలిపోతున్నారు. మందు లేదు. అనువైన, అవసరమైన ఆస్పత్రులు లేవు. అంతా అగమ్యం. చుట్టూతా అలముకున్న చీకటి. ఓదార్పుల్లేవు. ఏ ధైర్యమూ లేదు. తొలిరోజుల్లో ఏం జరుగుతుందో తెలియక అందరూ భయపడ్డారు. చెప్పిన అన్ని జాగ్రత్తలూ తీసుకున్నారు. చప్పట్లు కొట్టాం. దీపాలు వెలిగించాం. చేతులు కడుగుతూనే ఉన్నాం. మూతికి మాస్కులు తగిలించుకున్నాం. అయినా ఇంకా కొనసాగుతున్న భయం. అదే ఆందోళన. ఉద్యోగస్తులు సగం జీతాల్లోకి వచ్చారు. రోజుకూలీలు దిక్కులేని స్థితిలోకి నెట్టివేయబడ్డారు.
ఇది రాస్తున్న సమయానికి లోపలంతా భయం. రాత్రంతా నిద్ర లేదు. గొంతు నొప్పి. ఎండిపోయిన నాసికా రంధ్రాలు. పొద్దున్నే లేచి వేడి నీళ్ళతో గొంతు కాచుకోవాలి. వేడి నీళ్ళ ఆవిరి పట్టాలని అనుకుంటూ నిద్రపోయి లేచి మళ్ళీ నిద్ర పోయి మళ్ళీ నిద్ర లేచి ఎప్పుడు పడుకుని ఎప్పుడు లేచానో తెలియలేదు. కరోనా లక్షణాలు ఏవో చదివి నోటికి రుచి తగులుతుందా లేదా అని కొంచెం కొరివి పచ్చడీ… ఆ తర్వాత కొంత పాయసం… ఆ తరువాత కొంత కోడికూర రుచి చూసి నాలుక్కి రుచి తగ్గలేదని నిర్ధారించుకున్నాను. మొహం కడుక్కోడానికి చేతులకి రుద్దుకున్న సబ్బు వాసన చూసి పర్లేదు ముక్కువాసన పసిగడుతుందని నిర్ధారించుకుని… కొంత ఊపిరి పీల్చుకున్నాను.
నాకు కులం, మతం లేదు, ఏ సమూహాలపైన మీరు ఇప్పుడు దాడి చేస్తున్నారో, ఆ సమూహాలను తరలి వెళ్లేలా చేసింది నేనే.
వాతావరణం చల్లగా ఉంది. గత కొద్దిరోజులుగా అన్నింటా… అంతటా నెమ్మదిగా నిశ్శబ్దం అలుముకుంటోంది. నడిరోడ్లపై నత్తగుల్లలు నెమ్మదిగా పాకుతున్నాయి. ఆగి ఉన్న కార్లు పైకి తలకిందులుగా వేలాడుతూ గొంగళిపురుగులు జాయిగా దిగుతున్నాయి. మూసి ఉన్న థియేటర్ల తెరలపై సాలె పురుగులు గూళ్ళు కట్టుకుంటున్నాయి. ఆగి ఉన్న విమానం రెక్కలపై పిట్టలు రెట్టలు వేసుకుంటున్నాయి. నగరానికి అడవికి అట్టే తేడా తెలియక జంతువులు నిర్భయంగా సంచరిస్తున్నాయి.
(అబ్బూరి ఛాయాదేవి గారి ప్రథమ వర్ధంతి సందర్భంగా)
ఆ రోజు శుక్రవారం. పొద్దున పదిగంటలకి అరదరం రెరడు కార్లలో బయలుదేరాం.
మనిషిగా పుట్టాక.. వివేకం నేర్చాక అడుగడుగునా సమస్యలన్నవి మనల్ని పలకరిస్తూనే ఉంటాయి. మరి సమస్య ఎదురయినప్పుడల్లా పారిపోతే ఏమవుతుంది. ఏమవుతుందో చదివితే ఒక్కసారి మనసు జలదరిస్తుంది. ఇప్పుడు చెప్పబోయేది అలా పారిపోయిన వ్యక్తి కథ ఉన్న పుస్తకం గురించే.
(గత సంచిక తరువాయి…)
ఆమె కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావుగారి సన్నిధికి వెళ్ళి ఇదేమి అన్యాయం అని ఆయన్ను నిలదీసి ఉంటుంది. ”అమ్మాయీ! ఈ విషయాలు నీకు తెలియవు. పెద్దలున్నారు నిర్ణయించడానికి. రాజకీయాలతో నీకేమి పని?” అని అనునయంగానో, అతిశయంగానో ఆయన సర్దిచెప్పారు. అథవా ఆ ప్రయత్నం చేశారు. కానీ అది దుర్గాబాయికి నచ్చలేదు. మసస్సుకు సమాధానం కలగలేదు. అప్పటికే మహానాయకుడిగా, సైమన్ కమీషన్పై గర్జించి బెదరగొట్టిన, ప్రజల ఆదరాభిమాన, ఆరాధనపాత్రుడైన ఆంధ్రకేసరి టంగుటూరి ప్రకాశంగారి దద్గరకు వెళ్ళింది. ఆయన గుహలో నిద్రపోతున్నారేమిటీ? అని విస్తుపోయింది దుర్గాబాయి. ఆయనతో అప్పటికి సన్నిహితంగా ముఖాముఖి ఆమె సంభాషించి ఉండదు. అప్పుడెప్పుడో ఏడేళ్ళ క్రిందట కాకినాడ కాంగ్రెస్ మహాసభలో ఆమెను పదమూడు, పధ్నాలుగేళ్ళ బాలికగా ఆయన చూసి ఉండవచ్చు. కానీ ‘బాలా! విక్రమ నందితా’ అని అప్పుడామెను ఆయన పోల్చుకొని ఉండకపోవచ్చును. పరిచయోపచారాలైన తరువాత ‘అయితే ఏమంటావమ్మా?’ అని ప్రకాశం పంతులు ఆమెను సలహా కోరి ఉంటారు. చెన్నపట్నంలో ఉప్పు సత్యాగ్రహం లేకపోవడం, చేయకపోవడం మద్రాసుకే కాక, రాష్ట్రానికే లజ్జాకారకం, అవమానభరితం అని ఆమె ఆయన అర్థం చేసుకోగలిగేటట్లు వివరించి ఉంటుంది. దేశంలోనే పేరుపొందిన గొప్ప ‘బీచి’ (సముద్రతీర విహార నిర్దేశ ప్రాంతం)ని వదిలిపెట్టి, బ్రిటిషువారి గట్టి పునాదులున్న ధీమాను క్రక్కదల్చకుండా (బీటలు వారేట్లు చేయకుండా) చీరాల బోయి ఉప్పు వండుతారా! హవ్వ! అని ఆయన్ను నిలదీసి ఉంటుంది దుర్గాబాయి. ‘అయినా మీరు ఇక్కడి ప్రజలను చైతన్యవంతులను చేయండి. నిద్రావస్థ నుండి మేల్కొలపండి. ఫలితం మీరే చూద్దురుగాని!’ అని పందెం చరచినట్లు మాట్లాడి ఉంటుంది. ప్రకాశం గారి తలకెక్కింది దుర్గాబాయి హితబోధ, ధీరగంభీర వచనం. అప్పటికప్పుడే తన కార్యదర్శిని (ఖాసా సుబ్బారావు అని నేతి సీతాదేవి చెపుతున్నారు) ఫోనులో పిలిచి మద్రాసులో ఆ సాయంకాలం బహిరంగ సభ ఏర్పాట్లు చూడవలసిందిగా పురమాయించారు ప్రకాశం పంతులు గారు. అప్పుడెప్పుడో గాంధీజీ లాగానే ‘దుర్గా కారెక్కవమ్మా’ అని ఆమెను కారెక్కించుకుని కాశీనాథుని వారింటికి వెళ్ళారు ప్రకాశం పంతులుగారు.
దాదాపు సంవత్సరంన్నర క్రితం గర్భవతి అయిన కూతురు అమృత, భర్తతో కలిసి ఆస్పత్రికి చెకప్కి వెళ్తే, ఆమె కళ్ల ముందే స్వంత అల్లుణ్ణి చంపించిన మారుతీరావు రెరడు వారాల క్రితం ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడనే వార్త విని మన సమాజంలో కొంత మంది దీన్ని తండ్రి ప్రేమకి పరాకాష్టగా వర్ణించారు. సంవత్సరం నిండని పసికందుని అత్తా మామల అరడతో భర్త లేకుండా పెరచుకుంటూ ముఖంలో ఇంకా పసితనం పోని అమృతని ఇద్దరు మనుషుల్ని పొట్టన పెట్టుకున్న రాక్షసిగా చూడాలని, పెళ్లికి మురదు ఆమెని తీవ్రంగా హిరసించిన స్వంత బాబాయి ఆమె గురించి పేలిన అవాకులు చెవాకులు సత్యమని, ఆమె కుటుంబం నాశనమవటానికి మారుతిరావు, తమ్ముళ్లతో కలిసి చేయించిన ప్రణయ్ హత్య కాదని, ఆమె వారికిష్టం లేకుండా దళితుడయిన ప్రణయ్ని పెళ్లి చేసుకోవాలనే నిర్ణయమే కారణమని కూడా తీర్పులు చెప్పారు. నిజ జీవితంలో తండ్రి ప్రేమని చవిచూసిన నాలారటి ఎంతో మంది స్త్రీలకి మా తండ్రుల ప్రేమ నిజమైంది కాదేమో, మారుతీరావు వంటి ఆదర్శ హంతక తండ్రి కోసం అరదరు కూతుళ్లు కలలు కనాలేమో, నవలలు రాయాలేమో, సినిమాలు తీయాలేమో, రోడ్లమీదకొచ్చి ధర్నాలు చెయ్యాలేమో అన్న అనుమానాలు కలుగజేశారు. ఆధునిక సమాజంలో మీడియా తననుకున్న విలువలకి ‘అరగీకారాన్ని’ తయారుచేస్తుందన్న నోమ్చోమ్స్కీ మాటలని గుర్తు చేసుకుంటే, మారుతీరావు ఒక అమూర్త తండ్రి ప్రేమ ఆనవాలుగా, అరగీకరించాల్సిన నమూనాగా మన మురదుకి ఎందుకు వస్తున్నాడో చర్చించుకోవాల్సిన అవసరం కూడా వెంటనే అర్థమవుతుంది.
మళ్ళీ ఇల్లు మారుతున్నాం.
ఇట్లా ఇల్లు మారినప్పుడల్లా పాత కాయితాల్లోంచి కొన్ని అద్భుతాలు మెరుస్తాయి, నిన్నటి జ్ఞాపకాల తళతళలతో. అట్లా అబ్బూరి ఛాయాదేవి గారు కల్పనకి రాసిన ఒక ఉత్తరం కనిపించింది.
బాల్య వివాహమనే తంతులో ముదుసలికి ఇల్లాలై,
విధి వక్రించి ఊహ తెలియక మునుపే విధవయై,
మూఢాచారాల పేరిట ‘సతి’ కుప్రథకు ఆహుతియై,
ఈ మహమ్మారిని
తరిమేయాలనే ఆవేశం
అందరిలోనూ ఉంది కానీ
ఆచరణ కొరతయింది!
లోకాన్ని దాని విషకోరలతో
అడుగులు వేసుకుంటూ
ఓహో సుమబాలా !
మనిషి మనసును గెలిచిన మధుర మధుబాలా
అరదాల సుందరీ మనసున మయూరి
ఎన్నెన్ని రంగులో నీకెన్ని హొయలో
చేతిలో ఇమిలేవు
కరోనా వచ్చె చూడు
కరువు వచ్చె చూడు
ప్రాణం ఎప్పుడు ఉంటుందో పోతుందో
తెలియని పరిస్థితి చూడు
ప్రైవేటు బడి తీరు చూడు
ఇష్టంగా ఆడుదాం
ఖో ఖో, కబడ్డీ, వాలీబాల్
చాలా ఆటలు ఆడదాం
అన్నిట్లో గెలుపొందేద్దాం
అరదరికి దాన్ని నేర్పేద్దాం
నేను ఆడేది ఖో ఖో
నేను గెలిచేది ఖో ఖో
నేను ఆడేది క్రికెట్
నేను కొట్టేది వికెట్
నేను ఆడతాను ఏడు పెంకులు
నేను పెడతా అన్ని పెరకులు
ఆటల పాటలలో వచ్చింది కోకో
అరదరికి నచ్చింది కోకో
గంతులతో వచ్చింది కబడ్డీ
ఆ గంతులతో మనం ఆడుదాం ఆట
మన ఆరోగ్యం కోసం వచ్చింది పరుగు పందెం
